Een ontwerp begint op het moment dat iemand zijn verhaal vertelt. Ik merk dat het vaak even duurt voordat een gesprek echt op gang komt. In het begin gaat het meestal over de praktische kant van een project. Er zijn te weinig werkplekken, de organisatie groeit, het interieur voelt verouderd of het gebouw sluit niet meer aan bij de manier waarop mensen tegenwoordig samenwerken. Dat zijn belangrijke onderwerpen, maar ze vertellen nog niet waarom een verandering echt nodig is.

Dat ontdek je pas wanneer mensen beginnen te vertellen over hun dagelijkse werk.

Over de collega die altijd een rustige plek zoekt om zich te kunnen concentreren, maar die nergens kan vinden. Over de spontane overleggen die steevast plaatsvinden op de gang omdat de vergaderruimtes te formeel aanvoelen. Over bezoekers die aarzelend blijven staan zodra ze binnenkomen, omdat het niet direct duidelijk is waar ze welkom zijn.

Juist in die verhalen zit voor mij de werkelijke opdracht.

Niet in de vierkante meters. Niet in het aantal bureaus, maar in de manier waarop mensen een gebouw iedere dag beleven.

Daarom begint ieder project voor mij met luisteren. Niet één gesprek, maar meerdere. Met de opdrachtgever, met medewerkers en met de mensen die het gebouw iedere dag gebruiken. Iedereen kijkt vanuit een ander perspectief naar dezelfde omgeving. Waar de één vooral kansen ziet, benoemt een ander juist de dagelijkse ergernissen. Soms spreken die verhalen elkaar tegen. Dat is helemaal niet erg. Integendeel. Juist daar ontstaat een completer beeld van wat een organisatie werkelijk nodig heeft.

Na die gesprekken volgt bijna altijd een rondleiding

Dat is misschien wel mijn favoriete onderdeel van het hele proces. Een gebouw vertelt namelijk veel meer dan de mensen zelf soms beseffen. Ik let niet alleen op de ruimtes die worden aangewezen, maar juist ook op wat er tussendoor gebeurt. Op de plek waar iemand onbewust even blijft stilstaan. Op de vergaderkamer waarvan wordt gezegd dat die “eigenlijk nooit wordt gebruikt”. Op een lege hoek waarvan niemand precies weet waarom die altijd leeg blijft. Op de manier waarop collega’s elkaar onderweg begroeten of juist ongemerkt langs elkaar heen lopen.

Soms zijn het niet eens de woorden die me het meest bijblijven. Het zijn de stiltes. De momenten waarop iemand een ruimte binnenloopt, even om zich heen kijkt en vervolgens zegt: “Ik weet eigenlijk niet waarom, maar hier voelt het niet fijn.”

Dat vind ik misschien wel de eerlijkste antwoorden, want niet alles wat we ervaren, kunnen we direct uitleggen.

Toch zegt zo’n gevoel vaak meer dan een lange lijst met praktische wensen

Langzaam ontstaat er tijdens zo’n rondleiding een beeld dat veel verder gaat dan de plattegrond van een gebouw. Ik zie hoe mensen zich bewegen, waar ontmoetingen vanzelf ontstaan en welke plekken juist worden vermeden. Ik hoor woorden die regelmatig terugkomen. Open. Rust. Verbinding. Trots. Vertrouwen. Maar ik let minstens zo goed op de woorden die niet worden uitgesproken. Soms zegt juist datgene wat ontbreekt iets over waar een organisatie onbewust naar verlangt.

Het verhaal vormt de basis van het ontwerp

Pas wanneer al die indrukken samenkomen, begint zich voorzichtig een richting af te tekenen. Niet in de vorm van een interieur, maar in de vorm van een verhaal. Een verhaal over mensen. Over een organisatie die wil groeien zonder haar identiteit te verliezen. Over medewerkers die zich gezien willen voelen. Over bezoekers die vanaf het eerste moment moeten ervaren waar een organisatie voor staat. Dat verhaal vormt uiteindelijk de basis voor alles wat daarna volgt.

Dan begint het creatieve proces in mijn hoofd, want wanneer een eigen verhaal duidelijk wordt probeer ik zichtbaar te maken wat ik onderweg heb ontdekt. Dat is misschien ook de reden waarom een moodboard voor mij veel meer is dan een verzameling mooie afbeeldingen. Natuurlijk komen er materialen op te staan, kleuren, vormen en sfeerbeelden. Maar achter ieder beeld schuilt een gesprek dat we eerder hebben gevoerd. Een opmerking van een medewerker. Een verlangen dat een opdrachtgever uitsprak. Een gevoel dat tijdens de rondleiding steeds opnieuw terugkwam.

Eigenlijk is een moodboard niets anders dan een verhaal zonder woorden

Een eerste vertaling van alles wat een organisatie heeft verteld, vaak zonder zelf te beseffen hoeveel ze eigenlijk heeft prijsgegeven. Juist daarom haast ik me nooit met die eerste stap. Ik geloof dat een goed ontwerp tijd nodig heeft om te rijpen.

Soms leg ik mijn aantekeningen bewust een paar dagen weg. Niet omdat ik geen inspiratie heb, maar omdat ik heb geleerd dat de beste ideeën vaak niet ontstaan terwijl ik achter mijn bureau zit. Ze dienen zich aan tijdens een wandeling, onderweg naar een afspraak of op een moment waarop mijn hoofd even met iets heel anders bezig is.

Dan vallen er ineens verbanden op. Een opmerking die tijdens het gesprek nog klein leek, blijkt ineens de sleutel tot het hele ontwerp te zijn. Een detail uit de rondleiding krijgt opeens betekenis. Alsof alle losse puzzelstukjes vanzelf naar elkaar toe bewegen.

Dat blijft me fascineren. Ontwerpen voor mensen en niet volgens een trend. Misschien is dat ook waarom ik nooit begin met de vraag welke meubels er in een ruimte moeten komen.

Die vraag komt vanzelf wel. Veel belangrijker vind ik de vraag hoe mensen zich straks willen voelen wanneer ze ’s morgens het gebouw binnenlopen. Welke eerste indruk een bezoeker moet krijgen. Hoe een nieuwe medewerker moet ervaren dat hij welkom is. Waar collega’s elkaar spontaan ontmoeten en waar juist de rust gevonden kan worden om geconcentreerd te werken.

Wanneer die vragen helder zijn, volgen de keuzes voor materialen, kleuren en meubels bijna als vanzelf. Dan krijgt ieder onderdeel een functie. Niet alleen praktisch, maar ook emotioneel. Een ontvangstbalie wordt dan meer dan een plek waar bezoekers zich aanmelden. Ze wordt het eerste welkom van een organisatie. Een vergaderruimte wordt niet alleen een ruimte met een tafel en stoelen, maar een plek waar ideeën ontstaan, besluiten worden genomen en soms ook moeilijke gesprekken worden gevoerd. En een koffiehoek verandert van een praktische voorziening in een plek waar verbinding ontstaat.

Dat is voor mij het verschil tussen een inrichting en een ontwerp

Een inrichting vult een ruimte en een ontwerp geeft betekenis

Maar misschien voelen mensen dat wel zonder precies te begrijpen waarom. Je voelt het wanneer een gebouw logisch is ingedeeld. Je verdwaald als de gangpaden niet duidelijk zijn. Samenwerken gaat vanzelf als de looproute maar klopt.  En dat er plekken zijn waar je energie van krijgt en plekken waar je juist even tot jezelf kunt komen.

Dat soort ervaringen laat zich nauwelijks meten, maar ze bepalen wel hoe mensen iedere dag opnieuw een werkomgeving beleven. Aandacht is voor mij een rode draad. Wanneer ik terugkijk op de projecten zie ik eigenlijk steeds hetzelfde patroon. De dankbaarheid na afloop. Daar doe ik het voor. Wat voor mij heel logisch voelt, is voor een ander ongrijpbaar, maar juist wel datgene wat ze wensen, nodig hebben en goed kunnen gebruiken.

De momenten waarop interieurontwerp verder gaat dan inrichting

Dan stimuleert de werkplekinrichting werkplezier. Daarom doe ik dit werk graag. Niet omdat ik mooie ruimtes wil maken, maar omdat ik geloof dat een omgeving invloed heeft op hoe mensen zich voelen, hoe ze samenwerken en hoe ze iedere dag weer naar hun werk gaan. Het geeft mij voldoening om bij te dragen aan meer werkplezier.

En dat begint nooit met een kleur, een materiaal of een meubel. Het begint met iemand die de tijd neemt om echt te luisteren, want aandacht is misschien wel het belangrijkste ontwerpinstrument dat er bestaat. Alles wat daarna volgt, is daar uiteindelijk een vertaling van.

Reflectievraag

Als jouw werkomgeving zou kunnen vertellen wie jullie als organisatie zijn, welk verhaal zou ze dan vandaag vertellen? En is dat ook het verhaal dat je wilt dat medewerkers en bezoekers ervaren?

Ben je benieuwd welk verhaal jouw organisatie vertelt?

Een hoe dat zichtbaar kan worden in je werkomgeving? Een inspirerende werkomgeving ontstaat niet vanuit aannames, maar vanuit oprechte aandacht voor de mensen die er iedere dag werken. Ik ga graag met je in gesprek.